प्रमुखा विकल्पसूचिः उद्घाट्यताम्

गणेशपुराणम्/खण्डः २ (क्रीडाखण्डः)/अध्यायः ०७५


अध्याय ७५ प्रारंभः
क उवाच ।
बुद्धिमन्तं सुतं ज्ञात्वा सवितुर्वरदर्पितम् ।
राज्यं तस्मै ददौ सर्वं देशकोशबलान्वितम् १
पिता वनं ययौ तस्य स्वात्मसाधनलालसः ।
स तु पित्राभिषिक्तः सन्राज्यं कर्तुं मनो दधे २
श्रेणीमुख्यान्समाहूय प्रकृतीरधिकारिणः ।
आस्थापयत्स्वाधिकारे मानयित्वांशुकादिभिः ।
डिण्डिरवेण स्वाज्ञाया भंगे दोषमघोषयत् ३
दिग्जयार्थं ततो वीरानाज्ञापयत सत्वरम ।
तेजसाऽहेपयत्सूर्यमतिभीषणविग्रहः ४
वीरा अग्रे प्रयान्ति स्म विकरालारुणाननाः ।
नग्ननानाशस्त्रधरा रजश्छादितभास्कराः ५
ततो गजाश्चतुर्दन्ता नानावर्णविभूषिताः ।
ययुर्महाशृंगलिनः कम्पयन्तो वसुन्धराम् ६
महामात्रसमारूढाश्चंचलाः पर्वता इव ।
नानावर्णध्वजयुता दिग्गजान्भेत्तुमिच्छवः ७
घण्टाघोषेण महता नादयन्तो दिगन्तरम् ।
अश्वारोहा ययुः पश्चान्नानालंकरणान्विताः ८
असंख्यतूणधनुषां शस्त्राणां मण्डलान्विताः ।
सिन्धुदैत्यश्चमूमध्ये रराज हयपृष्ठगः ९
मुक्तामालालसत्कण्ठो धनुर्बाणलसत्करः ।
खड्गखेटधरो गच्छंश्चूर्णयन्द्रुमपर्वतान् 2.75.१०
यद्यन्नगरमुद्दिश्य याति दैत्यो महाबलः ।
तस्य तस्याधिपं वीरा धृत्वा निन्युर्निजाधिपम् ११
स्वकीयं नायकं चिह्नं मुद्रां तत्र न्यवेशयन् ।
ततोऽन्ये शरणं याता दासभावमुपागताः १२
करदांस्तान्स कृत्वैव ररक्ष स्वपदे बलात ।
एवं सर्वान्वशं चक्रे दैत्यकोट्यस्ततोऽन्वयुः १३
शुम्भो निशुम्भो वृत्रश्च प्रचण्डः काल एव च ।
कदम्बासुरनामा च शम्बरः कमलासुरः १४
कोलासुरोऽब्रवीत्तत्र यथा त्रिपुरदैत्यराट् ।
विजित्य लोकत्रितयमधिकारान्हि नो ददौ १५
तथा यच्छाधिकारान्नो जित्वा त्रैलोक्यमोजसा ।
तस्मिन्हते शिवेनाद्य दृष्टोऽसि प्रबलोऽसुरः १६
न ते पराक्रमतुलां कृतान्तोऽपि लभेत्क्वचित् ।
तवाज्ञां कर्तुमिच्छामस्तव सेवां महाबल १७
एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं संतुष्टः सिन्धुदैत्यराट् ।
ददावश्वान्गजांस्तेभ्यो वस्त्राणि भूष- णानि च १८
सिन्धुरुवाच ।
प्रबलस्तु तदाऽहं स्यां यदा जेष्येऽमरावतीम् ।
दरविष्णुसत्यलोकान्पातालानि च सप्त च १९
क उवाच ।
साधु साध्विति सर्वेषु ब्रुवत्सु सर्वंदैत्यपाः ।
जगर्जुंश्च जहर्षुश्च ब्रह्माण्डं पर्यकम्पयन् 2.75.२०
न भूपयुद्धात्कण्डुर्नो ह्यशमद्दे- वयुद्धतः ।
शमं यास्यत्ग्रतो जग्मुः शीघ्रमेवाव्रजन्दिवम् २१
रुरुधुस्ते शक्रपुरीं ब्राह्मणा इव वित्तदम् ।
मध्यं विविशुरपरे लुण्टन्तो रत्नसंचयान् २२
कोलाहलो महानासीद्देवानां तत्र गर्जताम् ।
ततः सभामध्यगतो हरिर्दूतमुखात्ततः २३
शुश्राव दैत्याभिगमं वेष्टिकां च निजां पुरीम् ।
शीघ्रमैरावतारूढो वज्रहस्तोऽमरान्वितः २४
आययौ तेन दैत्येन योद्धुकामः सुराधिपः ।
केचिदूचुः सुरास्तत्र नायं युद्धक्षमो हरे २५
विना रमापतिं चास्य न समो दृश्यते क्वचित् ।
यावद्वदत्सु तेष्वेवं तावदैत्थो महाबलः २६
शक्रं सुरगणैर्युक्तमविध्यच्छरवृष्टिभिः ।
तावद्देवगणाः केचित्पलायनपरा ययुः २७
ततोऽधावन्महेन्द्रोऽसौ गर्जमानो रुषान्वितः ।
ग्रसन्दैत्यगणान्सर्वान्वज्रोद्यतकरोऽरिहा २८
अहनद्दैत्यराजं तं मस्तके वज्रतो दृढम् ।
स मूर्छां महतीं प्रायान्मुहूर्तात्पुनरुत्थितः २९
उवाच च हरिं गच्छ स्वक्षयं न क्षयं व्रज ।
मम मुष्टिप्रहारेण कालो मृत्युं गमिष्यति 2.75.३०
तत्र का गणना तेऽस्ति नाशणोत्तद्धरिर्वचः ।
रोषाविष्टो महादैत्यस्ततो मुष्टिप्रहारतः ३१
बिभेदैरावतकटं रुधिरौघप्रवर्षितम् ।
तत उड्डीय दैत्यस्तच्चतुर्दन्तानधारयत् ३२
अपातयदगजपतिमाश्चर्यं हरिराययौ ।
दधार च हरिं पादे पोथयद्यावदेव तम् ३३
तावत्सूक्ष्मेण वपुषा निर्गतो हस्तमध्यतः ।
जगाम दूरदेशं स मनसा प्रशशंस तम् ३४
नैतादृशं बलं दृष्टमतिष्ठं चेन्मृतोऽभवम् ।
ततोऽमरगणैः सार्द्धं शरणं तं हरिं हरिः ३५
जगाम वपुषाऽन्येन विसृज्यैरावतं गजम् ।
सिन्धूदैत्यस्तु सेन्द्रेषु देवेषु विद्रुतेषु च ३६
इन्द्रासनमारूढो दैत्यवृन्देन वेष्टितः ।
ददौ पदानि देवानां दैत्येभ्यः सकलानि सः ३७
ततः शुम्भादयो दैत्याः स्थितास्तेषु निराकुलाः ।
नमस्यन्तोऽसुरपतिं प्रशंसन्तो बलाधिकम् ३८
नानावादित्रनिर्घोषैर्नादयंतस्त्रिविष्टपम् ३९ ( ३३६३)
इति श्री गणेशपुराणे क्रीडाखण्डे सुरपराजयो नाम पंचसप्ततितमोऽध्यायः ७५