प्रमुखा विकल्पसूचिः उद्घाट्यताम्

सामवेदः/कौथुमीया/संहिता/उत्तरार्चिकः/2.8 अष्टमप्रपाठकः/2.8.1 प्रथमोऽर्द्धः


विश्वेभिरग्ने अग्निभिरिमं यज्ञमिदं वचः |
चनो घाः सहसा यहो || १६१७ ||
यच्चिद्धि शश्वा तना देवंदेवं यजामहे |
त्वे इद्धूयते हविः || १६१८ ||
प्रियो नो अस्तु विश्पतिर्होता मन्द्रो वरेण्यः |
प्रियाः स्वग्नयो वयं || १६१९ ||


इन्द्रं वो विश्वतस्परि हवामहे जनेभ्यः |
अस्माकमस्तु केवलः || १६२० ||
स नो वृषन्नमुं चरुं सत्रादावन्नपा वृधि |
अस्मभ्यमप्रतिष्कुतः || १६२१ ||
बृषा यूथेव वंसगः कृष्टीरियर्त्योजसा |
ईशानो अप्रतिष्कुतः || १६२२ ||


त्वं नश्चित्र ऊत्या वसो राधांसि चोदय |
अस्य रायस्त्वमग्ने रथीरसि विदा गाधं तुचे तु नः || १६२३ ||
पर्षि तोकं तनयं पर्तृभिष्ट्वमदब्धैरप्रयुत्वभिः |
अग्ने हेडांसि दैव्या युयोधि नोऽदेवानि हरांसि च || १६२४ ||


किमित्ते विष्णो परिचक्षि नाम प्र यद्ववक्षे शिपिविष्टो अस्मि |
मा वर्पो अस्मदप गूह एतद्यदन्यरूपः समिथे बभूथ || १६२५ ||
प्र तत्ते अद्य शिपिविष्ट हव्यमर्यः शंसामि वयुनानि विद्वान् |
तं त्वा गृणामि तवसमतव्यान्क्षयन्तमस्य रजसः पराके || १६२६ ||
वषट्ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यं |
वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तभिः सदा नः || १६२७ ||


वायो शुक्रो अयामि ते मध्वो अग्रं दिविष्टिषु |
आ याहि सोमपीतये स्पार्हो देव नियुत्वता || १६२८ ||
इन्द्रश्च वायवेषां सोमानां पीतिमर्हथः |
युवां हि यन्तीन्दवो निम्नमापो न सध्र्यक् ||१६२९ ||
वायविन्द्रश्च शुष्मिणा सरथं शवसस्पती |
नियुत्वन्ता न ऊतय आ यातं सोमपीतये || १६३० ||
 

अध क्षपा परिष्कृतो वाजां अभि प्र गाहते |
यदी विवस्वतो धियो हरिं हिन्वन्ति यातवे || १६३१ ||
तमस्य मर्जयामसि मदो य इन्द्रपातमः |
यं गाव आसभिर्दधुः पुरा नूनं च सूरयः || १६३२ ||
तं गाथया पुराण्या पुनानमभ्यनूषत |
उतो कृपन्त धीतयो देवानां नाम बिभ्रतीः || १६३३ ||


अश्वं न त्वा वारवन्तं वन्दध्या अग्निं नमोभिः |
सम्राजन्तमध्वराणां || १६३४ ||
स घा नः सूनुः शवसा पृथुप्रगामा सुशेवः |
मीढ्वां अस्माकं बभूयात् ||१६३५ ||
स नो दूराच्चासाच्च नि मर्त्यादघायोः |
पाहि सदमिद्विश्वायुः || १६३६ ||


त्वमिन्द्र प्रतूर्तिष्वभि विश्वा असि स्पृधः |
अशस्तिहा जनिता वृत्रतूरसि त्वं तूर्य तरुष्यतः || १६३७ ||
अनु ते शुष्मं तुरयन्तमीयतुः क्षोणी शिशुं न मातरा |
विश्वास्ते स्पृधः श्नथयन्त मन्यवे वृत्रं यदिन्द्र तूर्वसि || १६३८ ||


यज्ञ इन्द्रमवर्धयद्यद्भूमिं व्यवर्तयत् |
चक्राण ओपशं दिवि || १६३९ ||
व्या३न्तरिक्षमतिरन्मदे सोमस्य रोचना |
इन्द्रो यदभिनद्वलं || १६४० ||
उदगा आजदङ्गिरोभ्य आविष्कृण्वन्गुहा सतीः |
अर्वाञ्चं नुनुदे वलं || १६४१ ||

१०
त्यमु वः सत्रासाहं विश्वासु गीर्ष्वायतं |
आ च्यावयस्यूतये || १६४२ ||
युध्मं सन्तमनर्वाणं सोमपामनपच्युतं |
नरमवार्यक्रतुं || १६४३ ||
शिक्षा ण इन्द्र राय आ पुरु विद्वां ऋचीषम |
अवा नः पार्ये धने || १६४४ ||

११
तव त्यदिन्द्रियं बृहत्तव दक्ष्ममुत क्रतुं |
वज्रं शिशाति धिषणा वरेण्यं || १६४५ ||
तव द्यौरिन्द्र प्ॐस्यं पृथिवी वर्धति श्रवः |
त्वामापः पर्वतासश्च हिन्विरे || १६४६ ||
त्वां विष्णुर्बृहन्क्षयो मित्रो गृणाति वरुणः |
त्वां शर्धो मदत्यनु मारुतं || १६४७ ||

१२
नमस्ते अग्न ओजसे गृणन्ति देव कृष्टयः |
अमैरमित्रमर्दय || १६४८ ||
कुवित्सु नो गविष्टयेऽग्ने संवेषिषो रयिं |
उरुकृदुरु णस्कृधि || १६४९ ||
मा नो अग्ने महाधने परा वर्ग्भारभृद्यथा |
संवर्गं सं रयिं जय || १६५० ||

१३
समस्य मन्यवे विशो विश्वा नमन्त कृष्टयः |
समुद्रायेव सिन्धवः || १६५१ ||
वि चिद्वृत्रस्य दोधतः शिरो बिभेद वृष्णिना |
वज्रेण शतपर्वणा || १६५२ ||
ओजस्तदस्य तित्विष उभे यत्समवर्त्तयत् |
इन्द्रश्चर्मेव रोदसी || १६५३ ||

१४
सुमन्मा वस्वी रन्ती सूनरी || १६५४ ||
सरूप वृषन्ना गहीमौ भद्रौ धुर्यावभि |
ताविमा उप सर्पतः || १६५५ ||
नीव शीर्षाणि मृढ्वं मध्य आपस्य तिष्ठति |
शृङ्गेभिर्दशभिर्दिशन् ||१६५६ ||

विश्वेभिरग्ने अग्निभिरिमं यज्ञमिदं वचः |
चनो घाः सहसा यहो || १६१७ ||

१अ
१छ्

यच्चिद्धि शश्वा तना देवंदेवं यजामहे |
त्वे इद्धूयते हविः || १६१८ ||

२अ
२छ्

प्रियो नो अस्तु विश्पतिर्होता मन्द्रो वरेण्यः |
प्रियाः स्वग्नयो वयं || १६१९ ||

३अ
३छ्

इन्द्रं वो विश्वतस्परि हवामहे जनेभ्यः |
अस्माकमस्तु केवलः || १६२० ||

१अ
१छ्

स नो वृषन्नमुं चरुं सत्रादावन्नपा वृधि |
अस्मभ्यमप्रतिष्कुतः || १६२१ ||

२अ
२छ्

बृषा यूथेव वंसगः कृष्टीरियर्त्योजसा |
ईशानो अप्रतिष्कुतः || १६२२ ||

३अ
३छ्

त्वं नश्चित्र ऊत्या वसो राधांसि चोदय |
अस्य रायस्त्वमग्ने रथीरसि विदा गाधं तुचे तु नः || १६२३ ||

१अ
१छ्

पर्षि तोकं तनयं पर्तृभिष्ट्वमदब्धैरप्रयुत्वभिः |
अग्ने हेडांसि दैव्या युयोधि नोऽदेवानि हरांसि च || १६२४ ||

२अ
२छ्

किमित्ते विष्णो परिचक्षि नाम प्र यद्ववक्षे शिपिविष्टो अस्मि |
मा वर्पो अस्मदप गूह एतद्यदन्यरूपः समिथे बभूथ || १६२५ ||

१अ
१छ्

प्र तत्ते अद्य शिपिविष्ट हव्यमर्यः शंसामि वयुनानि विद्वान् |
तं त्वा गृणामि तवसमतव्यान्क्षयन्तमस्य रजसः पराके || १६२६ ||

२अ
२छ्

वषट्ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यं |
वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तभिः सदा नः || १६२७ ||

३अ
३छ्

वायो शुक्रो अयामि ते मध्वो अग्रं दिविष्टिषु |
आ याहि सोमपीतये स्पार्हो देव नियुत्वता || १६२८ ||

१अ
१छ्

इन्द्रश्च वायवेषां सोमानां पीतिमर्हथः |
युवां हि यन्तीन्दवो निम्नमापो न सध्र्यक् ||१६२९ ||

२अ
२छ्

वायविन्द्रश्च शुष्मिणा सरथं शवसस्पती |
नियुत्वन्ता न ऊतय आ यातं सोमपीतये || १६३० ||

३अ
३छ्

अध क्षपा परिष्कृतो वाजां अभि प्र गाहते |
यदी विवस्वतो धियो हरिं हिन्वन्ति यातवे || १६३१ ||

१अ
१छ्

तमस्य मर्जयामसि मदो य इन्द्रपातमः |
यं गाव आसभिर्दधुः पुरा नूनं च सूरयः || १६३२ ||

२अ
२छ्

तं गाथया पुराण्या पुनानमभ्यनूषत |
उतो कृपन्त धीतयो देवानां नाम बिभ्रतीः || १६३३ ||

३अ
३छ्

अश्वं न त्वा वारवन्तं वन्दध्या अग्निं नमोभिः |
सम्राजन्तमध्वराणां || १६३४ ||

१अ
१छ्

स घा नः सूनुः शवसा पृथुप्रगामा सुशेवः |
मीढ्वां अस्माकं बभूयात् ||१६३५ ||

२अ
२छ्

स नो दूराच्चासाच्च नि मर्त्यादघायोः |
पाहि सदमिद्विश्वायुः || १६३६ ||

३अ
३छ्

त्वमिन्द्र प्रतूर्तिष्वभि विश्वा असि स्पृधः |
अशस्तिहा जनिता वृत्रतूरसि त्वं तूर्य तरुष्यतः || १६३७ ||

१अ
१छ्

अनु ते शुष्मं तुरयन्तमीयतुः क्षोणी शिशुं न मातरा |
विश्वास्ते स्पृधः श्नथयन्त मन्यवे वृत्रं यदिन्द्र तूर्वसि || १६३८ ||

२अ
२छ्

यज्ञ इन्द्रमवर्धयद्यद्भूमिं व्यवर्तयत् |
चक्राण ओपशं दिवि || १६३९ ||

१अ
१छ्

व्या३न्तरिक्षमतिरन्मदे सोमस्य रोचना |
इन्द्रो यदभिनद्वलं || १६४० ||

२अ
२छ्

उदगा आजदङ्गिरोभ्य आविष्कृण्वन्गुहा सतीः |
अर्वाञ्चं नुनुदे वलं || १६४१ ||

३अ
३छ्

१०

त्यमु वः सत्रासाहं विश्वासु गीर्ष्वायतं |
आ च्यावयस्यूतये || १६४२ ||

१अ
१छ्

युध्मं सन्तमनर्वाणं सोमपामनपच्युतं |
नरमवार्यक्रतुं || १६४३ ||

२अ
२छ्

शिक्षा ण इन्द्र राय आ पुरु विद्वां ऋचीषम |
अवा नः पार्ये धने || १६४४ ||

३अ
३छ्

११

तव त्यदिन्द्रियं बृहत्तव दक्ष्ममुत क्रतुं |
वज्रं शिशाति धिषणा वरेण्यं || १६४५ ||

१अ
१छ्

तव द्यौरिन्द्र प्ॐस्यं पृथिवी वर्धति श्रवः |
त्वामापः पर्वतासश्च हिन्विरे || १६४६ ||

२अ
२छ्

त्वां विष्णुर्बृहन्क्षयो मित्रो गृणाति वरुणः |
त्वां शर्धो मदत्यनु मारुतं || १६४७ ||

३अ
३छ्

१२

नमस्ते अग्न ओजसे गृणन्ति देव कृष्टयः |
अमैरमित्रमर्दय || १६४८ ||

१अ
१छ्

कुवित्सु नो गविष्टयेऽग्ने संवेषिषो रयिं |
उरुकृदुरु णस्कृधि || १६४९ ||

२अ
२छ्

मा नो अग्ने महाधने परा वर्ग्भारभृद्यथा |
संवर्गं सं रयिं जय || १६५० ||

३अ
३छ्

१३

समस्य मन्यवे विशो विश्वा नमन्त कृष्टयः |
समुद्रायेव सिन्धवः || १६५१ ||

१अ
१छ्

वि चिद्वृत्रस्य दोधतः शिरो बिभेद वृष्णिना |
वज्रेण शतपर्वणा || १६५२ ||

२अ
२छ्

ओजस्तदस्य तित्विष उभे यत्समवर्त्तयत् |
इन्द्रश्चर्मेव रोदसी || १६५३ ||

३अ
३छ्

१४

सुमन्मा वस्वी रन्ती सूनरी || १६५४ ||

१अ

सरूप वृषन्ना गहीमौ भद्रौ धुर्यावभि |
ताविमा उप सर्पतः || १६५५ ||

२अ
२छ्

नीव शीर्षाणि मृढ्वं मध्य आपस्य तिष्ठति |
शृङ्गेभिर्दशभिर्दिशन् ||१६५६ ||

३अ
३छ्

सम्पाद्यताम्

टिप्पणी

साम १६२५-२७

ऋग्वेदे सायणभाष्यम्

 
वाजपेय साम Vajapeya sama

ऊह्यगानम् --

५. बृहत्साम ।। भरद्वाजः। त्रिष्टुप् । विष्णुः ॥ औहोइकिमित्तेविष्णोपरिचाऽ३ए । क्षिनामप्रयद्ववक्षेशिपाइ । वाइष्टोआऽ२३४स्मी। मावाऽ३४। ओहावा। पोआस्मदा। पगूहाऽ३१:। एतद्यदाऽ२३४न्या ॥ रूपस्समाऽ३४ । औहोवा ॥ थाऽ२इबाभूऽ२३४ । था। उहुवाऽ६हाउ । वा ॥श्रीः।। औहोइथप्राऽ३ए ॥ तत्तेअद्यशिपिविष्टहव्यमर्यश्शँसामिवयू । नानाइवाऽ२३४इद्वान। तन्त्वाऽ३४। औहोवा। गृणामिता । वसामाऽ३१ । तव्यान्क्षयाऽ२३४न्ताम् ॥ अस्यरजाऽ३४ । औहोवा ।। साऽ२ पाराऽ२३४ । काइ । उहुवाऽ६हाउ । वा ॥ श्रीः ।। औहोइकेवाऽ३ए ॥ षट्तेविष्णवासआकृणोमितन्मेजुषस्वशिपाइ । वाइष्टाहाऽ२३४व्याम् । वर्द्धाऽ३४ । औहोवा । तुत्वासुष्टू । तायाऽ३१: । गिरोमेयूयाऽ२३४म्पा ॥ तसुवस्ताऽ३४ । औहोवा ॥ भाऽ२इस्सा। भाऽ२इस्सदाऽ२३४ । नाः । उहुवाऽ६हाउ । वा ।। हस् ॥ दी. ३८. उत् . ६. मा. ३०. टौ. ॥८४।।