प्रमुखा विकल्पसूचिः उद्घाट्यताम्
← सप्तमः परिच्छेदः हरिभक्तिविलास
अष्टमः परिच्छेदः
[[लेखकः :|]]
नवमः परिच्छेदः →

अष्टम परिच्छेद
तथार्थ-वादो हरि-नाम्नि कल्पनम्
जय गौर गदाधर श्री-राधा-माधव ।
जय गौर-लीला-स्थली जाह्नवी वैष्णव ।। ८.१ ।।

हरि नामे अर्थ वाद कल्पना चिन्तन ।
पञ्चमापराध प्रभो श्री शचीनन्दन ।। ८.२ ।।

नाम महिमा
स्मृति कहे हेलाय श्रद्धाय नाम लय ।
कृष्ण तारे कृपा करि हयेन सदय ।। ८.३ ।।

नामेर सदृश ज्ञान नाहिक निर्मल ।
नामेर सदृश व्रत नाहिक प्रबल ।। ८.४ ।।

नामेर सदृश ध्यान नाहि ए जगते ।
नामेर सदृश फल नाहि कोन मते ।। ८.५ ।।

नामेर सदृश त्याग कोन रूपे नय ।
नामेर सदृश सम कभु नाहि हय ।। ८.६ ।।

नामेर सदृश पुण्य नाहि ए संसारे ।
नामेर सदृश गति ना देखि विचारे ।। ८.७ ।।

नाम-इ परम मुक्ति नाम उच्च गति ।
नाम-इ परम शान्ति नाम उच्च स्थिति ।। ८.८ ।।

नाम-इ परम भक्ति नाम शुद्धा मति ।
नाम-इ परम प्रीति नाम परा स्मृति ।। ८.९ ।।

नाम-इ कारण तत्त्व नाम सर्व प्रभु ।
परम आराध्य नाम गुरु-रूपे विभु ।। ८.१० ।।

कृष्ण-नामेर सर्वोत्तमता
सहस्र विष्णु नामेर तुल्य हय एक राम नाम ।
तिन राम नाम तुल्य एक कृष्ण नाम ।। ८.११ ।।

नामेर अर्थ वाद नरक गमन अवश्य घटे
श्रुति गण नामेर माहात्म्य सदा गाय ।
नामेर चित्-तत्त्व बलि जगते जानाय ।। ८.१२ ।।

श्रुति स्मृति प्रदर्शित नामेर ये फल ।
ताहे अर्थ वाद करे पाषण्ड प्रबल ।। ८.१३ ।।

हरिनामे अर्थ वाद ये अधम करे ।
से पापिष्ठ नरकेते पचिऽ पचिऽ मरे ।। ८.१४ ।।

ये बले नामेर फल-श्रुति सत्य नय ।
नामे रुचि दिते मात्र तत फल कय ।। ८.१५ ।।

शास्त्रेर तात्पर्य आर जीव हिताहित ।
से अधम नाहि जाने बुझे विपरीत ।। ८.१६ ।।

नामेर फल सत्य । ताहाते अर्थ वादेर प्रयोजन नाइ
कर्म काण्ड आछे त कैतव स्वार्थ ज्ञान ।
भक्ति तत्त्वे नामे ताहा नहे विद्यमान ।। ८.१७ ।।

कर्म काण्ड फल श्रुति रोचनार्थ जानि ।
भक्ति तत्त्वे फल श्रुति नित्य सत्य मानि ।। ८.१८ ।।

नाम तत्त्वे शाठ्य नाहि पाय कभु स्थान ।
निजेर नाहिक स्वार्थ नाम करि दान ।। ८.१९ ।।

कर्म-फलेर अर्थ-वाद अपरित्याज्य
नाम दान श्रद्दावाने येइ जन करे ।
कृष्ण दास्य करे सेइ स्वार्थ परिहारे ।। ८.२० ।।

कर्म कराइले याजकेर अर्थ लाभ ।
अतएव ताहे कैतवेर त प्रभाव ।। ८.२१ ।।

वेद स्मृति नाम फल अनन्त बाखाने ।
स्वार्थ बुद्धि शून्य से ये ताहा नाहि माने ।। ८.२२ ।।

कर्म सब शुभाशुभ जडेर आश्रये ।
जड-मय-फल याचे यजमान चये ।। ८.२३ ।।

कर्म फल दूरे फेलिऽ येबा करे कर्म ।
हृदय विशुद्ध तार हय एइ मर्म ।। ८.२४ ।।

विशुद्ध हृदये आत्म रति सुनिर्मल ।
उदय ह-इया हय क्रमशः प्रबल ।। ८.२५ ।।

नाम चिन्मय, ताहाते अर्थ-वाद ह-इते पारे ना
नाम सेइ आत्म-रति निजे उपस्थित ।
साधन कालेते साध्य वस्तुर विहित ।। ८.२६ ।।

कर्मेर चरम फल नाम-रस हय ।
साधु-रूपे अनुष्ठित कर्मेते निश्चय ।। ८.२७ ।।

अतएव चौद्द लोक भ्रमिया ब्राह्मण ।
येइ फल नाहि पान नाम ताहा हन ।। ८.२८ ।।

नाम फल सर्वोपरि अवश्य ह-इबे ।
कर्मी ज्ञानी हिंसा करिऽ नामे कि करिबे ।। ८.२९ ।।

नामाभासे सर्व कर्म ओ ब्रह्म-ज्ञानेर फल ह-इया थाके
सर्व-कर्म-फल नामाभासे लब्ध हय ।
सर्व-ज्ञान-फल नामाभासेते मिलय ।। ८.३० ।।

आभासे मिलिल यदि एत उच्च फल ।
नाम वस्तु ततोऽधिक प्रदाने प्रबल ।। ८.३१ ।।

अतएव शास्त्रे यत नाम फल गाय ।
शुद्ध नामाश्रित जन निश्चय ता पाय ।। ८.३२ ।।

नाम फले याहार सन्देह, ताहार मङ्गल नाइ
इहाते सन्देह यार से अधम जन ।
नाम अपराधे तार अवश्य पतन ।। ८.३३ ।।

वेदे रामायणे आर भारते पुराणे ।
आदि अन्त्ये मध्ये हरिनामेरे बाखाने ।। ८.३४ ।।

नाम फल श्रुति वाक्य अनादि निश्चल ।
ताहे अर्थ वाद कल्पनार किबा फल ।। ८.३५ ।।

कर्म-ज्ञानेर शक्ति अपेक्षा नामे अनन्त-गुण शक्ति आछे
नाम नामी एक नामे दिया सर्व शक्ति ।
सर्वोपरि करियाछ तव नाम शक्ति ।। ८.३६ ।।

तुमि त स्वतन्त्र तत्त्व सर्व शक्तिमान् ।
तोमार इच्छाय यत विधिर विधान ।। ८.३७ ।।

कर्मके करेछ जड आर ब्रह्म ज्ञाने ।
दियाछ निर्वाण शक्ति स्वतन्त्र विधाने ।। ८.३८ ।।

इच्छामय तुमि प्रभु स्वीय नामाक्षरे ।
अर्पियाछ सब शक्ति आर के कि करे ।। ८.३९ ।।

अतएव तव नाम सर्व शक्तिमान् ।
नामे अर्थ-वाद नाहि करिबे विद्वान् ।। ८.४० ।।

तद्-अपराधेर प्रतिकार
नामे अर्थ-वाद अपराध घटे यदि ।
दन्ते तृण धरि याइ वैष्णव-संसदि ।। ८.४१ ।।

अपराध जानाइया वैष्णव-चरणे ।
क्षमा मागि काकुति करिया ऋजु-मने ।। ८.४२ ।।

नामेर महिमा ज्ञाता भागवत जन ।
क्षमा करि कृपा करि दिबे आलिङ्गन ।। ८.४३ ।।

नामे अर्थ वाद आर कल्पन-मनन ।
कभु नाहि हबे चित्ते माया विडम्बन ।। ८.४४ ।।

अर्थ-वाद-कारी सह हैले सम्भाषण ।
स-चेले जाह्नवी-जले करिब मज्जन ।। ८.४५ ।।

कृष्ण प्रिया वंशी कृपा भरसा याहार ।
हरिनाम चिन्तामणि तार अलङ्कार ।। ८.४६ ।।

इति श्री- हरि-नाम-चिन्तामणौ अर्थ-वादापराध-विचारो
नाम अष्टमः परिच्छेदः ।