1. अध्यायः १
  2. अध्यायः २
  3. अध्यायः ३
  4. अध्यायः ४
  5. अध्यायः ५
  6. अध्यायः ६
  7. अध्यायः ७
  8. अध्यायः ८
  9. अध्यायः ९
  10. अध्यायः १०
  11. अध्यायः ११
  12. अध्यायः १२
  13. अध्यायः १३
  14. अध्यायः १४
  15. अध्यायः १५
  16. अध्यायः १६
  17. अध्यायः १७
  18. अध्यायः १८
  19. अध्यायः १९
  20. अध्यायः २०
  21. अध्यायः २१
  22. अध्यायः २२
  23. अध्यायः २३
  24. अध्यायः २४

अनमित्रस्यानूजः शिनिर्नामाभवत् । तस्यापि सत्यकः, सत्यकात् सात्यकि र्युयुधाननामा, ततोऽप्य सङ्गःततूपुत्रश्व तूणिः, तूणोर्युगन्धर इति शैनेयाः ।। ४-१४-१ ।।

अनिमित्रस्यैवान्वये पृश्विः तस्माज्व श्वफल्कः। तत्प्रभावः कथित एव । श्वफल्कस्य कनीयांश्वित्रको नामाभवदू भ्राता, श्वफल्कादक्रूरो गान्दिन्या मभवत् । तथोपमदूगु-मृदर-विशारि-मेजय-गिरि-क्षत्रोपक्षत्र-शत्रुघ्र-विमर्द्दनधर्म्मधृगूदृष्टशर्म्म-गन्धनोजा-वाह-प्रतिवाहाख्याःपुत्राः सुताराख्या च कन्या ।
देववात् उपदेवश्व अक्रूरपुत्रौ । पृथु-विपृथु-प्रमुखाश्वित्रकस्य पुत्रा बहवोऽभवन् ।। ४-१४-२ ।।

कुकुर-भजमान-शुचि-कम्बलबर्हिषख्यास्तथान्धकस्य चत्वारः पुत्राः ।। ४-१३-३ ।।

कुकुरादू धृष्टः, तस्माज्व कपोतरोमा, ततश्व विलोमा, तस्मादपि तुम्बुरुसखा भवसंज्ञकश्वन्दनोदक दुन्दुभिः । ततश्वाभिजित्, ततः पुनर्वसुः, तस्या प्याहुकः पुत्रः आहुकी कन्याभूत् ।। ४-१४-४ ।।

आहुकस्य देवकोग्रसेनौ द्रौ पुत्रौ । देववानुपदेवश्व सुदेवो देवरक्षितो देवकस्यापि चत्वारः पुत्राः । तेषाञ्च वृकदेवा उपदेवा देवरक्षिता श्रीदेवा शान्ति देवा सहदेवा देवकी च सप्त भगिन्यः । ताश्व सर्व्वा एव वसुदेव उपयेमे । उग्रसेनस्यापि कंस न्यग्रोध-गुनाम-कङ्ग-शङ्कु-खभूमि-राष्ट्रपालयुद्धमुष्टि-तुष्टिमतूसंज्ञाः पुत्राः, कंसा कंसवती सुतन् राष्ट्रपाली कङ्की चोग्रसेनतनुजाः ।। ४-१४-५ ।।

भजमानज्व विदूश्थः पुत्रोऽबवत् । विदूरथात् शूरः, शूरात् शमी, शमिनः प्रितिक्षत्रः, तस्मात् स्वयम्भोजः ततश्व ह्टदिकः ।। ४-१४-६ ।।

ततश्व कृतवर्म्मा, तस्मात् शतधनुर्देवमीढ़ षाद्या बबूवुः ।। ४-१४-७ ।।

देवमीढ़ु षस्य शूरः, शूरस्यापि मारिषा नाम पत्न्यभवत् ।। ४-१४-८ ।।

अस्याञ्चासौ दश पुत्राजनयद् वासुदेवपूर्व्वान् । वासुदेवस्य जातमा त्रस्यैव एतदूगृहे भगवदंशावतारमव्याहतदृष्ठया पश्यद्भिर्देवैर्दिव्या आनका दुन्दुभयश्व वादिताः ।। ४-१४-९ ।।

ततस्तदैवानकदुन्दुभिसंज्ञामवाप । तस्यापि देवभाग-देवश्रवोऽनाधृष्ठिकरुन्धक--वतूसबालक-सृञ्जय-श्याम-शमीक-गण्डूषसंज्ञा नव भ्रातरो बभूःवु, पृथा श्रुतदेवा श्रुतकीर्त्तिः श्रुतश्रवाः राजाधिदेवी च वसुदेवादीनां पञ्चभगिन्योऽभवन् ।
शूरस्य च कुन्तिभोजनामा सखाभवत् । तस्मै चापुत्राय पृथामात्मजां विधिना शूरोऽददात् । ताञ्च पाण्डुरुवाह । तस्याञ्च घर्म्मानिलशक्रैर्युधिष्ठिर-भीमार्ज्जुनाख्यास्त्रयः पुत्राः समुत्पादिताः । पूर्व्वमन् ढ़ायाश्व भगवता भास्वता कर्माख्यः कानीनः पुत्रोऽजन्यत ।। ४-१४-१० ।।

तस्याश्व सपत्री नामाभवत् । तस्याञ्च नासत्यदस्त्राभ्यां नकुल सहदेवौ पाण्डोः पुत्त्रौ जनितौ ।
श्रुतदेवान्तु वृद्धशर्म्मा नाम कारूष उपयेमे । तस्यां दन्तवक्रो नाम महासुरो जज्ञ । श्रुतकीर्त्तिमपि कैकेयराज उपयेमे । तस्यां सन्तर्द्दनादयः पञ्च कैकेयाः पुत्रा बङूवुः । रातजीघि देव्यामावन्त्यौ विन्दानुविन्दौ जज्ञाते ।। ४-१४-११ ।।

श्रुतश्रवसमपि चेदिराजो दमघोषनामा उपयेमे । तस्यां शिशुपालमुत्पा दुयामास । स हि पूर्व्व मप्यनाचारविक्रमसम्पन्नो दैत्यादिपुरुषो हिरण्य कशिपुरभूत् ।। ४-१४-१२ ।।

यश्व भगवता सकललोकगुरुणा घातितः, पुनरप्यक्षतवीर्य्यशौर्य्यसम्पत पराक्रमगुणृः समाक्रान्त सकलत्रैलोक्येश्वरप्रभावो दशाननोऽबवत् ।। ४-१४-१३ ।।

बहुकालोपभुक्त-भगवत्सकाशादेवाप्त-शरीर-पातोद्भवपुणयफलोऽथ भगव तैव राघवरूपिणा सोऽपि निधनमुपनीतः, पुनश्चैदिराज-दमघोषपुत्रः शिशपालनामाभवत् ।। ४-१४-१४ ।।

शिशुपालत्वे च भगवतो भूभारावतारणाया वतीर्णांशस्य पुण्डरीकनयनाख्यस्य उपरि दूषोनुबन्धमतितरां चकार । भगवता च निधनमु पनीत स्तत्रैव परमात्मभूते मनसंस्तदेकाग्रतया
तत्रैव सायुज्यमवाप ।। ४-१४-१५ ।।

भगवान हि प्रसन्नो यथाभिलषितं ददाति, अप्रसन्नोऽपि निघ्रन् दिव्यमनुपमं स्थानं प्रयच्छति ।। ४-१४-१६ ।।