← सर्गः २६ रामायणम्/सुन्दरकाण्डम्
सुन्दरकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः २८ →

श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तविंशः सर्गः ॥५-२॥

इत्युक्ताः सीतया घोरा राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः । 
काश्चिज्जग्मुस्तदाख्यातुं रावणस्य तरस्विनः ।। ५.२७.१।। 

ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो घोरदर्शनाः । 
पुनः परुषमेकार्थमनर्थार्थमथाब्रुवन् ।। ५.२७.२।। 

अद्येदानीं तवानार्ये सीते पापविनिश्चये । 
राक्षस्यो भक्षयिष्यन्ति मांसमतेद्यतासुखम् ।। ५.२७.३।। 

सीतां ताभिरनार्याभिर्दृष्ट्वा सन्तर्जितां तदा । 
राक्षसी त्रिजटा वृद्धा शयाना वाक्यमब्रवीत् ।। ५.२७.४।। 

आत्मानं खादतानार्या न सीतां भक्षयिष्यथ । 
जनकस्य सुतामिष्टां स्नुषां दशरथस्य च ।। ५.२७.५।। 

स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः । 
राक्षसानामभावाय भर्तुरस्या भवाय च ।। ५.२७.६।। 

एवमुक्तास्त्रिजटया राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः । 
सर्वा एवाब्रुवन् भीतास्त्रिजटां तामिदं वचः । 
कथयस्व त्वया दृष्टः स्वप्नो ऽयं कीदृशो निशि ।। ५.२७.७।। 

तासां श्रुत्वा तु वचनं राक्षसीनां मुखाच्च्युतम् । 
उवाच वचनं काले त्रिजटा स्वप्नसंश्रितम् ।। ५.२७.८।। 

गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकामन्तरिक्षगाम् ।। ५.२७.९।। 

युक्तां हंससहस्रेण स्वयमास्थाय राघवः । 
शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन सहा गतः ।। ५.२७.१०।। 

स्वप्ने चाद्य मया दृष्टा सीता शुक्लाम्बरावृता । 
सागरेण परिक्षिप्तं श्वेतं पर्वतमास्थिता । 
रामेण सङ्गता सीता भास्करेण प्रभा यथा ।। ५.२७.११।। 

राघवश्च मया दृष्टाश्चतुर्दन्तं महागजम् । 
आरूढः शैलसङ्काशं चचार सह लक्ष्मणः ।। ५.२७.१२।। 

ततस्तौ नहशार्दूलौ दीप्यमानौ स्वतेजसा । 
शुक्लमाल्याम्बरधरौ जानकीं पर्युपस्थितौ ।। ५.२७.१३।। 

ततस्तस्य नगस्याग्रे ह्याकाशस्थस्य दन्तिनः । 
भर्त्रा परिगृहीतस्य जानकी स्कन्धमाश्रिता ।। ५.२७.१४।। 

भर्तुरङ्कात् समुत्पत्य ततः कमललोचना । 
चन्द्रसूर्यो मया दृष्टा पाणिना परिमार्जती ।। ५.२७.१५।। 

ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यामास्थितः स गजोत्तमः । 
सीतया च विशालाक्ष्या लङ्काया उपरि स्थितः ।। ५.२७.१६।। 

पाण्डुरर्षभयुक्तेन रथेनाष्टयुजा स्वयम् । 
इहोपयातः काकुत्स्थः सीतया सह भार्यया ।। ५.२७.१७।। 

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह वीर्यवान् ।। ५.२७.१८।। 

आरुह्य पुष्पकं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् । 
उत्तरां दिशमालोक्य जगाम पुरुषोत्तमः ।। ५.२७.१९।। 

एवं स्वप्ने मया दृष्टो रामो विष्णुपराक्रमः । 
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह भार्यया * ।। ५.२७.२०।। 

न हि रामो महातेजाः शक्यो जेतुं सुरासुरैः । 
राक्षसैर्वापि चान्यैर्वा स्वर्गः पापजनैरिव ।। ५.२७.२१।। 

रावणश्च मया दृष्टः क्षितौ तैलसमुक्षितः । 
रक्तवासाः पिबन् मत्तः करवीरकृतस्रजः ।। ५.२७.२२।। 

विमानात् पुष्पकादद्य रावणः पतितो भुवि । 
कृष्यमाणः स्त्रिया दृष्टो मुण्डः कृष्णाम्बरः पुनः ।। ५.२७.२३।। 

रथेन खरयुक्तेन रक्तमाल्यानुलेपनः । 
पिबंस्तैलं हसन् नृत्यन् भ्रान्तचित्ताकुलेन्द्रियः । 
गर्दभेन ययौ शीघ्रं दक्षिणां दिशमास्थितः ।। ५.२७.२४।। 

पुनरेव मया दृष्टो रावणो राक्षसेश्वरः । 
पतितो ऽवाविछरा भूमौ गर्दभाद्भयमोहितः ।। ५.२७.२५।। 

सहसोत्थाय सम्भ्रान्तो भयार्तो मदविह्वलः । 
उन्मत्त इव दिग्वासा दुर्वाक्यं प्रलपन् बहु ।। ५.२७.२६।। 

दुर्गन्धं दुस्सहं घोरं तिमिरं नरकोपमम् । 
मलपङ्कं प्रविश्याशु मग्नस्तत्र स रावणः ।। ५.२७.२७।। 

कण्ठे बद्ध्वा दशग्रीवं प्रमदा रक्तवासिना । 
काली कर्दमलिप्ताङ्गी दिशं याम्यां प्रकर्षति ।। ५.२७.२८।। 

एवं तत्र मया दृष्टः कुम्भकर्णौ निशाचरः । 
रावणस्य सुताः सर्वे तृष्टास्तैलसमुक्षिताः ।। ५.२७.२९।। 

वराहेण दशग्रीवः शिंशुमारेण चेन्द्रजित् । 
उष्ट्रेण कुम्भकर्णश्च प्रयातो दक्षिणां दिशम् ।। ५.२७.३०।। 

एकस्तत्र मया दृष्टः श्वेतच्छत्रो विभीषणः ।। ५.२७.३१।। 

शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः । 
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्नृत्तगीतैरलङ्कृतः ।। ५.२७.३२।। 

आरुह्य शौलसङ्काशं मेघस्तनितनिःस्वनम् । 
चतुर्दन्तं गजं दिव्यमास्ते तत्र विभीषणः । 
चतुर्भिः सचिवैः सार्धं वैहायसमुपस्थितः ।। ५.२७.३३।। 

समाजश्च मया दृष्टो गीतवादित्रनिःस्वनः । 
पिबतां रक्तमाल्यानां रक्षसां रक्तवाससाम् ।। ५.२७.३४।। 

लङ्कां चेयं पुरी रम्या सवाजिरथकुञ्जरा । 
सागरे पतिता दृष्टा भग्नगोपुरतोरणा ।। ५.२७.३५।। 

लङ्का दृष्टा मया स्वप्ने रावणेनाभिरक्षिता । 
दग्धा रामस्य दूतेन वानरेण तरस्विना ।। ५.२७.३६।। 

पीत्वा तैलं प्रनृत्ताश्च प्रहसन्त्यो महास्वनाः । 
लङ्कायां भस्मरूक्षायां प्रविष्टा राक्षसस्त्रियः ।। ५.२७.३७।। 

कुम्भकर्णादयश्चेमे सर्वे राक्षसपुङ्गवाः । 
रक्तं निवसनं गृह्य प्रविष्टा गोमयह्रदे ।। ५.२७.३८।। 

अपगच्छत नश्यध्वं सीतामाप स राघवः । 
घातयेत् परमामर्षी सर्वैः सार्धं हि राक्षसैः ।। ५.२७.३९।। 

प्रियां बहुमतां भार्यां वनवासमनुव्रताम् । 
भर्त्सितां तर्जितां वापि नानुमंस्यति राघवः ।।। ५.२७.४०।। 

तदलं क्रूरवाक्यैर्वः सान्त्वमेवाभिधीयताम् । 
अभियाचाम वैदैहीमेतद्धि मम रोचते ।। ५.२७.४१।। 

यस्यामेव विधः स्वप्नो दुःखितायां प्रदृश्यते । 
सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता प्रियं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।। ५.२७.४२।। 

भर्त्सितामपि याचध्वं राक्षस्यः किं विवक्षया । 
राघवाद्धि भयं घोरं राक्षसानामुपस्थितम् ।। ५.२७.४३।। 

प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा । 
अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात् ।। ५.२७.४४।। 

अपि चास्या विशालाक्ष्या न किञ्चिदुपलक्षये । 
विरूपमपि चाङ्गेषु सुसूक्ष्ममपि लक्षण् ।। ५.२७.४५।। 

छायावैगुण्यमात्रं तु शङ्केः दुःखमुपस्थितम् । 
अदुःखार्हामिमां देवीं वैहायसमुपस्थिताम् ।। ५.२७.४६।। 

अर्थसिद्धिं तु वैदेह्याः पश्याम्यहमुपस्थिताम् । 
राक्षसेन्द्रविनाशं च विजयं राघवस्य च ।। ५.२७.४७।। 

निमित्तभूतमेत्तु श्रोतुमस्या महत् प्रियम् ।। ५.२७.४८।। 

दृश्यते च स्फुरच्चक्षुः पद्मपत्रमिवायतम् । 
ईषच्च हृषितो वा ऽस्या दक्षिणाया ह्यदक्षिणः ।। ५.२७.४९।। 

अकस्मादेव वैदेह्या बाहुरेकः प्रकम्पते । 
करेणुहस्तप्रतिमः सव्यश्चोरुरनुत्तमः । 
वेपमानः सूचयति राघवं पुरतः स्थितम् ।। ५.२७.५०।। 

पक्षी च शाखानिलयः प्रहृष्टः पुनः पुनश्चोत्तमसान्त्ववादी । 
सुस्वागतां वाचमुदीरयानः पुनः पुनश्चोदयतीव हृष्टः ।। ५.२७.५१।। 

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमत्सुन्दरकाण्डे सप्तविंशः सर्गः ।। ५.२७।।