महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-120

← द्रोणपर्व-119 महाभारतम्
सप्तमपर्व
महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-120
वेदव्यासः
द्रोणपर्व-121 →

सात्यकियुद्धवर्णनम्।।

  1. 001
  2. 002
  3. 003
  4. 004
  5. 005
  6. 006
  7. 007
  8. 008
  9. 009
  10. 010
  11. 011
  12. 012
  13. 013
  14. 014
  15. 015
  16. 016
  17. 017
  18. 018
  19. 019
  20. 020
  21. 021
  22. 022
  23. 023
  24. 024
  25. 025
  26. 026
  27. 027
  28. 028
  29. 029
  30. 030
  31. 031
  32. 032
  33. 033
  34. 034
  35. 035
  36. 036
  37. 037
  38. 038
  39. 039
  40. 040
  41. 041
  42. 042
  43. 043
  44. 044
  45. 045
  46. 046
  47. 047
  48. 048
  49. 049
  50. 050
  51. 051
  52. 052
  53. 053
  54. 054
  55. 055
  56. 056
  57. 057
  58. 058
  59. 059
  60. 060
  61. 061
  62. 062
  63. 063
  64. 064
  65. 065
  66. 066
  67. 067
  68. 068
  69. 069
  70. 070
  71. 071
  72. 072
  73. 073
  74. 074
  75. 075
  76. 076
  77. 077
  78. 078
  79. 079
  80. 080
  81. 081
  82. 082
  83. 083
  84. 084
  85. 085
  86. 086
  87. 087
  88. 088
  89. 089
  90. 090
  91. 091
  92. 092
  93. 093
  94. 094
  95. 095
  96. 096
  97. 097
  98. 098
  99. 099
  100. 100
  101. 101
  102. 102
  103. 103
  104. 104
  105. 105
  106. 106
  107. 107
  108. 108
  109. 109
  110. 110
  111. 111
  112. 112
  113. 113
  114. 114
  115. 115
  116. 116
  117. 117
  118. 118
  119. 119
  120. 120
  121. 121
  122. 122
  123. 123
  124. 124
  125. 125
  126. 126
  127. 127
  128. 128
  129. 129
  130. 130
  131. 131
  132. 132
  133. 133
  134. 134
  135. 135
  136. 136
  137. 137
  138. 138
  139. 139
  140. 140
  141. 141
  142. 142
  143. 143
  144. 144
  145. 145
  146. 146
  147. 147
  148. 148
  149. 149
  150. 150
  151. 151
  152. 152
  153. 153
  154. 154
  155. 155
  156. 156
  157. 157
  158. 158
  159. 159
  160. 160
  161. 161
  162. 162
  163. 163
  164. 164
  165. 165
  166. 166
  167. 167
  168. 168
  169. 169
  170. 170
  171. 171
  172. 172
  173. 173
  174. 174
  175. 175
  176. 176
  177. 177
  178. 178
  179. 179
  180. 180
  181. 181
  182. 182
  183. 183
  184. 184
  185. 185
  186. 186
  187. 187
  188. 188
  189. 189
  190. 190
  191. 191
  192. 192
  193. 193
  194. 194
  195. 195
  196. 196
  197. 197
  198. 198
  199. 199
  200. 200
  201. 201
  202. 202
  203. 203
सञ्जय उवाच। 5-120-1x
जित्वा यवनकाम्भोजान्युयुधानस्ततोऽर्जुनम्।
जगाम तव सैन्यस्य मध्येन रथिनां वरः।।
5-120-1a
5-120-1b
शरदंष्ट्रो नरव्याघ्रो विचित्रकवचच्छविः।
मृगं व्याघ्र इवाजिघ्रंस्तव सैन्यमभीषयत्।।
5-120-2a
5-120-2b
स रथेन चरन्मार्गान्धनुरुद्धामयद्भृशम्।
रुक्मपृष्ठं महावेगं रुक्मचन्द्रकसङ्कुलम्।।
5-120-3a
5-120-3b
रुक्माङ्गदशिरस्त्राणो रुक्मवर्मसमावृतः।
रुक्मध्वजधनुः शूरो मेरुशृङ्गमिवाबभौ।।
5-120-4a
5-120-4b
सधनुर्मण्डलः सङ्ख्ये तेजोभासुररश्मिवान्।
शरदीवोदितः सूर्यो नृसूर्यो विरराज ह।।
5-120-5a
5-120-5b
वृषभस्कन्धविक्रान्तो वृषभाक्षो नरर्षभः।
तावकानां बभौ मध्ये गवां मध्ये यथा वृषः।।
5-120-6a
5-120-6b
मत्तद्विरदसङ्काशं मत्तद्विरदगामिनम्।
प्रभिन्नमिव मातङ्गं यूथमध्ये व्यवस्थितम्।।
5-120-7a
5-120-7b
व्याधा इव जिघांसन्तस्त्वदीयाः समुपाद्रवन्।
`सात्यकिं समरे राजन्परिवव्रुस्तवात्मजाः'।।
5-120-8a
5-120-8b
द्रोणानीकमतिक्रान्तं भोजानीकं च दुस्तरम्।
जलसन्धार्णवं तीर्त्वा काम्भोजानां च वाहिनीम्।।
5-120-9a
5-120-9b
हार्दिक्यमकरान्मुक्तं तीर्णं वै सैन्यसागरम्।
परिवव्रुः सुसङ्क्रुद्वास्त्वदीयाः सात्यकिं रथाः।।
5-120-10a
5-120-10b
दुर्योधनश्चित्रसेनो दुःशासनविविंशती।
शकुनिर्दुःसहश्चैव युवा दुर्धर्षणः क्रथः।।
5-120-11a
5-120-11b
अन्ये च बहवः शूराः शस्त्रवन्तो दुरासदाः।
पृष्ठतः सात्यकिं यान्तमन्वधावन्नमर्षिणः।।
5-120-12a
5-120-12b
अथ शब्दो महानासीत्तव सैन्यस्य मारिष।
मारुतोद्धूतवेगस्य सागरस्येव पर्वणि।।
5-120-13a
5-120-13b
तानभिद्रवतः सर्वान्समीक्ष्य शिनिपुङ्गवः।
शनैर्याहीति यन्तारमब्रवीत्प्रहसन्निव।।
5-120-14a
5-120-14b
इदमेति समुद्धूतं धार्तराष्ट्रबलं महत्।
मामेवाभिमुखं तूर्णं गजाश्वरथपत्तिमत्।
नादयद्वै दिशः सर्वा रथघोषेण सारथे।।
5-120-15a
5-120-15b
5-120-15c
पृथिवीं चान्तरिक्षं च कम्पयन्सागरानपि।
एतद्बलार्णवं सूत वारयिष्ये महारणे।
पौर्णमास्यामिवोद्धूतं वेलेव मकरालयम्।।
5-120-16a
5-120-16b
5-120-16c
पश्य मे सूत विक्रान्तमिन्द्रस्येव महामृधे।
एष सैन्यानि शत्रूणां विधमामि शितैः शरैः।।
5-120-17a
5-120-17b
निहतानाहवे पश्य पदात्यश्वरथद्विपान्।
मच्छरैरग्निसङ्काशैर्विद्धदेहान्सहस्रशः।।
5-120-18a
5-120-18b
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य सात्यकेरमितौजसः।
समीपे सैनिकास्ते तु शीघ्रमीयुर्युयुत्सवः।
जह्याद्रवस्व तिष्ठेति पश्यपश्येति वादिनः।।
5-120-19a
5-120-19b
5-120-19c
तानेवं ब्रुवतो वीरान्सात्यकिर्निशितैः शरैः।
जघानं त्रिशतानश्वान्कुञ्जरांश्च चतुःशतान्।
`लध्वस्त्रश्चित्रयोधी च प्रहरञ्शिनिपुङ्गवः'।।
5-120-20a
5-120-20b
5-120-20c
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तस्य तेषां च धन्विनाम्।
देवासुररणप्रख्यः प्रावर्तत जनक्षयः।।
5-120-21a
5-120-21b
मेघजालनिभं सैन्यं तव पुत्रस्य मारिष।
प्रत्यगृह्णाच्छिनेः पौत्रः शरैराशीविषोपमैः।।
5-120-22a
5-120-22b
प्रच्छाद्यमानः समरे शरजालैः स वीर्यवान्।
असम्भ्रमन्महाराज तावकानवधीद्बहून्।।
5-120-23a
5-120-23b
आश्चर्यं तत्र राजेन्द्र सुमहद्दृष्टवानहम्।
न मोघः सायकः कश्चित्सात्यकेरभवत्प्रभो।।
5-120-24a
5-120-24b
रथनागाश्वकलिलः पदात्यूर्मिसमाकुलः।
शैनेयवेलामासाद्य स्थितः सैन्यमहार्णवः।।
5-120-25a
5-120-25b
सम्भ्रान्तनरनागाश्वमावर्तत मुहुर्मुहुः।
तत्सैन्यमिषुभिस्तेन वध्यमानं समन्ततः।
बभ्राम तत्रतत्रैव गावः शीतार्दिता इव।।
5-120-26a
5-120-26b
5-120-26c
पदातिनं रथं नागं सादिनं तुरगं तथा।
अविद्वं तत्र नाद्राक्षं युयुधानस्य सायकैः।।
5-120-27a
5-120-27b
न तादृक्कदनं राजन्कृतवांस्तत्र फल्गुनः।
यादृक्क्षयमनीकानामकरोत्सात्यकिर्नृप।।
5-120-28a
5-120-28b
अत्यर्जुनं शिनेः पौत्रो युध्यते पुरुषर्षभः।
वीतभीर्लाघवोपेतः कृतित्वं सम्प्रदर्शयन्।।
5-120-29a
5-120-29b
ततो दुर्योधनो राजा सात्वतस्य त्रिभिः शरैः।
विव्याध सूतं निशितैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान्।।
5-120-30a
5-120-30b
सात्यकिं च त्रिभिर्विद्व्वा पुनरष्टाभिरेव च।
दुःशासनः षोडशभिर्विव्याध शिनिपुङ्गवम्।।
5-120-31a
5-120-31b
शकुनिः पञ्चविंशत्या चित्रसेनश्च पञ्चभिः।
दुःसहः पञ्चदशभिर्विव्याधोरसि सात्यकिम्।।
5-120-32a
5-120-32b
उत्स्मयन्वृष्णिशार्दूलस्तथा बाणैः समाहतः।
तानविध्यन्महाराज सर्वानेव त्रिभिस्त्रिभिः।।
5-120-33a
5-120-33b
गाढविद्धानरीन्कृत्वा मार्गणैः सोऽतितेजनैः।
शैनेयः श्येनवत्सङ्ख्ये व्यचरल्लघुविक्रमः।।
5-120-34a
5-120-34b
सौबलस्य धनुश्छित्त्वा हस्तावापं निकृत्य च।
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैरभ्यविध्यत्स्तनान्तरे।।
5-120-35a
5-120-35b
चित्रसेनं शतेनैव दशभिर्दुःसहं तथा।
दुःशासनं तु विंशत्या विव्याध शिनिपुङ्गवः।।
5-120-36a
5-120-36b
अथान्यद्धनुरादाय श्यालस्तव विशाम्पते।
अष्टाभिः सात्यकिं विद्व्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः।।
5-120-37a
5-120-37b
दुःशासनश्च दशभिर्दुःसहश्च त्रिभिः शरैः।
दुर्मुखश्च द्वादशभी राजन्विव्याध सात्यकिम्।।
5-120-38a
5-120-38b
दुर्योधनस्त्रिसप्तत्या किद्व्वा भारत माधवम्।
ततोस्य निशितैर्बाणैस्त्रिभिर्विव्याध सारथिम्।।
5-120-39a
5-120-39b
तान्सर्वान्सहिताञ्शूरान्यतमानान्महारथान्।
पञ्चभिः पञ्चभिर्बाणैः पुनर्विव्याध सात्यकिः।।
5-120-40a
5-120-40b
ततः स रथिनां श्रेष्ठस्तव पुत्रस्य सारथिम्।
आजघानाशु भल्लेन स हतो न्यपतद्भुवि।।
5-120-41a
5-120-41b
पतिते सारथौ तस्मिंस्तव पुत्ररथः प्रभो।
वातायमानैस्तैरश्वैरपानीयत सङ्गरात्।।
5-120-42a
5-120-42b
ततस्तव सुतो राजन्सैनिकाश्च विशाम्पते।
राज्ञो रथमभिप्रेक्ष्य विद्रुताः शतशोऽभवन्।।
5-120-43a
5-120-43b
विद्रुतं तत्र तत्सैन्यं दृष्ट्वा भारत सात्यकिः।
अवाकिरच्छरैस्तीक्ष्णै रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः।।
5-120-44a
5-120-44b
विद्राव्य सर्वसैन्यानि तावकानि सहस्रशः।
प्रययौ सात्यकी राजञ्श्वेताश्वस्य रथं प्रति।।
5-120-45a
5-120-45b
`तं प्रयान्तं महाबाहुं तावकाः प्रेक्ष्य मारिष।
दृष्टं चादृष्टवत्कृत्वा क्रियामन्यामयोजयन्'।।
5-120-46a
5-120-46b
तं शरानाददानं च रक्षमाणं च सारथिम्।
आत्मानं पालयानं च तावकाः समपूजयन्।।
5-120-47a
5-120-47b
।। इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि
चतुर्दशदिवसयुद्धे विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः।। 120 ।।
द्रोणपर्व-119 पुटाग्रे अल्लिखितम्। द्रोणपर्व-121